Tôi gặp lại Đặng Lê Nguyên Vũ, chủ toạ Trung Nguyên sau một thời kì dài, khi ông đã có “danh xưng của một ông hoàng” (Reuters). Cuộc hội ngộ diễn ra tại trang trại của Vua Cà phê, nằm trên vùng sơn cước lộng gió, được “khai vị” bằng những ly Weasel thượng hạng cùng những điếu Cohiba đặc biệt. Tách cà phê Trung Nguyên đen nóng pha phin truyền thống Việt Nam huyền hoặc vị giác và khứu giác của tôi, khởi tạo một cảm giác thăng hoa sáng tạo. Câu chuyện của chúng tôi bắt khởi trong mùi hương nồng cháy và bầu không khí trầm tư mặc tưởng uy linh tạo nên bởi nghi tiết mà Chủ Tịch Vũ gọi là “Cà phê Đạo”...
Gần đây, giới truyền thông thế giới đã nhấn CEO Đặng Lê Nguyên Vũ là Vua Cà phê (Forbes, 7/2012). Forbes đã miêu tả ông là nhân vật “từ vô danh thành anh hùng”. Tập san kể lại quá trình lập nghiệp của chàng sinh viên Nguyên Vũ, người tạo nên một đế chế cà phê từ hai bàn trắng trong một thời gian cực ngắn lấy cảm hứng từ lời Mạnh Tử: "Khi trời sắp trao vận lớn cho ai, thì bắt người đó phải ruột héo gan mòn để thử chí”. Học giả người Mỹ Cranford bình luận: “Chủ Tịch Vũ tư duy sáng tạo như Steve Jobs, táo bạo như Henry Ford, hoạt động độc lập hơn Bill Gates. Nhưng họ thành công trong một điều kiện chuẩn, còn ông thành công trong điều kiện phi chuẩn”. Niềm say mê cà phê bỏng cháy Chủ Tịch Vũ đến với cà phê, ban đầu chỉ nhằm kiếm tiền, đánh tháo bản thân và gia đình khỏi cái nghèo. Nhưng càng gắn bó, càng tìm hiểu cà phê, ông càng thấy nó thiêng liêng và kì bí. Cà phê vận tải một thuyết giáo, một tư tưởng sống chứ không chỉ là thức uống cho dạ dày. Cà phê là trình diễn.# Sinh động cho tri thức, sức sáng tạo. Cà phê đối với Chủ Tịch Vũ là mê đắm, thần diệu và đáng ngưỡng vọng như một “Nữ thần Đen – Nữ thần Sáng tạo” đến nỗi mà ông ra cả “tuyên ngôn cà phê” và “thuyết cà phê” trong đó có phát hiện lớn về sự bất công đối với các nước trồng cà phê. Thậm chí ông còn đề xướng dự án chẳng thể tin nổi: Thánh địa cà phê toàn cầu. Tôi sự nhớ đến tuyên bố của người khùng Steve Job “Những kẻ đủ điên loạn để nghĩ rằng họ có thể đổi thay thế giới cũng chính là những người có thể làm được điều đó”.Cùng với đó, ông lại thao thức với non nước, với công thức thành công cho mỗi cá nhân chủ nghĩa và cả quốc gia. Nỗi thao thức đó càng mãnh liệt trong bối cảnh, điều kiện để Việt Nam vượt nghịch cảnh hội nhập thành công.. Theo những gì tai nghe mắt thấy của giới quan sát thì mọi việc Chủ Tịch Vũ và Trung Nguyên đang làm và sẽ làm là tuyệt đối nghiêm chỉnh, nhất là các chương trình cho thanh niên. Đối với giới trẻ trong nước, chủ toạ Vũ hiện là một hình mẫu cho ý thức cung hiến cho xã tắc “đừng hỏi tổ quốc đã làm gì cho ta, mà hãy hỏi ta đã làm gì cho tổ quốc hôm nay”. Họ đồng cảm sâu sắc với ông, với tinh thần vượt khó và ý thức phụng sự của ông, như những gì bộc lộ trong các cuộc ông giao lưu với sinh viên tại các trường đại học, nơi họ phấn khích đến khó tin trước những sẻ chia tâm tư của ông. Chủ Tịch Vũ là mẫu người đã nói là làm, không “nói cho đã mồm”. Ông không bằng lòng sống chung với sự manh mún, hay hô khẩu hiệu suông. Ông luôn cổ động cho "một Hoài bão, ba tinh thần". Trong đó, một Hoài bão là: Việt Nam trở nên một quốc gia, đi đầu, chinh phục và ảnh hưởng; còn ba tinh thần là: Chiến binh, lái buôn và Sáng tạo. Ông xác định 3 mục tiêu phải làm cho bằng được trong đời người: Toàn cầu hóa Trung Nguyên; Đóng góp vào chiến lược quốc gia cho một Việt Nam hùng mạnh; Theo đuổi Học thuyết Cà phê trên khuôn khổ toàn cầu. Tấc lòng với sông núi Người ta có thể sẽ đặt câu hỏi vì sao một doanh gia kinh doanh cà phê lại nhọc lòng đến chính sự. Nhưng một cái nhìn sâu hơn sẽ tiết lộ câu trả lời logic. Ý thức Cà phê không phải là thứ gì đó khu biệt mà đích thực liên thông ích lợi cá nhân – tổ chức – nhà nước – quốc tế trong cùng một tinh thần cũng như phương pháp luận. Cái hay của ý thức cà phê được giới bình luận ví là một mũi tên trúng ối đích. Chỉ có thể, thế giới mới chịu lắng tai đường lối của Việt Nam thay vì một câu chuyện cục bộ nào đó, như đã thấy trong chuyến làm việc mới đây của chủ toạ Vũ tại Hoa Kỳ, nơi ông gặp gỡ những nhân vật tinh hoa nước này. Điều gây kinh ngạc – chuyện “ngược đời” là những đại diện bộ não của nước Mỹ “trầm tư” ngồi nghe một công dân Việt Nam thuyết giảng về thời đại, về văn minh, về tư duy chiến lược, về mai sau cho nhân loại.Chính niềm mê say cà phê đã đưa ông đến với chính sự một cách rất tự nhiên. Chuyến đi Mỹ của chủ toạ Vũ là nhằm chinh phục nước Mỹ và truyền bá ý kiến mới, tinh thần mới về cà phê cũng như hệ thức thành công (liên thông cá nhân chủ nghĩa – tổ chức – quốc gia – quốc tế) tại xứ cờ hoa – nơi mà ông coi là “thị trường biểu tượng” của thế giới. Ông tin rằng nếu chinh phục được thị trường Mỹ sẽ chinh phục được toàn cầu và chinh phục được nhóm nhân lực dẫn dắt Hoa Kỳ thì sẽ chinh phục được người tiêu dùng nước này. Quả nhiên, các giáo sư tại ĐH Harvard đã chính thức đồng thuận bắt tay với chủ toạ Vũ trong một dự án giáo dục đầy tham vọng nhằm xúc tiến, truyền bá, thực hiện tinh thần cà phê và hệ thức thành công mới mà chủ toạ Vũ chủ xướng. Dù là người “bao đồng”, ông vẫn giữ vững ý kiến “không lấn sân” với phát ngôn kinh điển: “Chính trị là tạm, cà phê là vĩnh cửu”. Ông có một niềm xác tín mãnh liệt rằng Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành vĩ đại. Với cách nghĩ của mình, với thiện tâm dốc lòng phụng sự cho quốc gia dân tộc,Chủ Tịch Vũ và cộng sự còn soạn thảo một chiến lược “Vì một nước Việt vĩ đại và hùng cường” với dựa trên Quyền lực Mềm như một cương lĩnh để chấn hưng dân tộc và sẽ gửi lên lãnh đạo quốc gia cấp cao. Ông cũng không khỏi không suy tư cho mai sau của đất nướctừ đó hiệu triệu và trang bị cho người dân, đặc biệt là thanh niên cái ông gọi là “não trạng” mới.
chủ toạ Vũ nói đây là thời điểm lẻ và trọng đại của dân tộc nên không phải là lúc chúng ta quay sang bới móc, chê trách, chỉ trích nhau với tâm địa hẹp hòi dẫn đến phân ly mà hơn bao giờ hết, mọi lực lượng xã hội cần kết thành một khối đoàn kết, bất khuất. Đây là thời khắc cực đoan mà thiên đường và địa ngục chỉ cách nhau cái chậc lưỡi. Đây là lúc ước mong lớn, động lực lớn lên ngôi. Hãy xóa tan mọi bất đồng và dẹp tan mọi duyên do phân ly, phân rã của dân tộc dù nó có đến từ văn hóa, từ lịch sử, từ thể chế hay từ mưu mô của kẻ thù. Chúng ta nên khép lại quá khứđể cùng nhìn về một hướng nhìn ra bên ngoài và nhìn về tương lai. Cơ sở cho phép chúng ta có tiếng nói chung là tầm nhìn lớn và động cơ lớn dựa trên nguyên lý cội nguồn chung, mối nguy chung và ngày mai chung. Chúng ta nên cùng suy tư ta sẽ trở thành công dân của một quốc gia có thế đứng kiêu hãnh, đóng góp sứ mạng to lớn cho thế giới,viết nên trang sử đẹp đẽvà tư duy cần làm gì để đạt được điều ấy. “Không quan yếu anh xuất thân là ai mà lý tưởng của anh là gì, anh sẽ làm gì và anh sống vì lẽ sống nào”, ông nói. Ước mong của ông là một Việt Nam hùng mạnh, ảnh hưởng, một Việt Nam có một sứ mạng với thế giới. Hướng ra biển lớn hay ý thức trọng thương Nếu là một thân hữu của ông, bạn sẽ thấy ông luôn trằn trọc về một Việt Nam hùng cường, vĩ đại và ảnh hưởng. Máu chảy trong huyết quản ông là những câu hỏi: Làm thế nào để nhà nước - dân tộc kết thành một khối; làm thế nào tìm ra được một con đường cho dân tộc trong kỷ nguyên mới, để Việt Nam có được độc lập đích thực, hòa bình vĩnh cửu; làm cách nào để trang bị cho thanh niên hoài bão lớn vì quốc gia dân tộc; làm thế nào để có một nền văn minh mới, một mô hình quyến rũ với các giá trị hài hòa, bền vững cho toàn cầu... Có thời kì ông lui về trang trại, khóa chặt cửa cả năm ròng, đêm đêm làm bạn với cà phê, nghiền ngẫm một lối đi đặc sắc hơn và sáng ý hơn cho tổ quốc, điều đã lấy đi nhiều năng lượng của ông.Như gì tôi đang thực mục sở thị: Mái đầu xanh ngày nào đã rụng hết vì mất ngủ, nước da ngăm và xạm lại, đôi mắt hằn lên những vằn đỏ sau những đêm trắng canh cánh nỗi niềm nước non, vầng trán bắt đầu xuất hiện nhiều vết nhăn hằn sâu vì trăn trở… Song những thách thức đó không ngăn được hoài bão lớn lao và chất thép trong con người ấy. Tôi còn nhớ một lần lên M’Đrắc, ông Vũ tranh cãi với tôi tới tận 12h đêm, vậy mà trước khi đi nghỉ còn dặn tôi “sáng mai 4 giờ lại đấu nhé”. Không hiểu ông đã nói câu này với bao nhiêu người? Chủ Tịch Vũ nói: “Tự cổ chí kim, dân tộc chúng ta chỉ thu mình quay lưng lại với biển. Lần trước tiên trong lịch sử, chúng ta nên tư duy dựa lưng vào núi, tiến ra biển cả, hao hao học thuyết “Biển Lùi” của người Hà Lan”.Tư duy này là đáng ngẫm tại một quốc gia có truyền thống chối bỏ biển. Ông nói, việc quay lưng lại với biển lớn thể hiện sự ngộ nhận trầm trọng của tiên tổ ta bao đời nay - ý thức khinh thương. Đây là một tư duy can dự mang thuộc tính phát hiện. Hàng nghìn năm qua, dân tộc ta đã tư duy khu trú, vọng nội, cát cứ, âm tính. Tư duy mở cửa giao thương với thế giới chính là mô tả cụ thể nhất của tinh thần chinh phục, khám phá và hướng ngoại cũng như ý thức trọng thương - điều vắng bóng một cách khách quan vì lịch sử của dân tộc ta chỉ là dựng nước và giữ nước. Tư duy biển là tư duy thượng tôn thương mại, thượng tôn giao lưu, buôn bán, trao đổi.Tinh thần thương buôn là chìa khóa của chúng ta. Kinh tế phải là trọng tâm của mọi chính sách. Chúng ta cần tức khắc sửa chữa sai trái này - tử huyệt của dân tộc. Có nhẽ khó khăn lớn nhất khi gặp Chủ Tịch Vũ chính là phải chia tay ông. Trong chầu cà phê đưa tiễn buổi chiều muộn, vị Chủ Tịch nhấp một ngụm cà phê đắng gắt, rít một hơi cigar cay nồng, với phong thái uy nghiêm, đăm chiêu phóng tầm mắt về phía đường chân mây, nơi từ trong mù sương hiển lộ ra dãy núi cao nguyên M’drắk hình yên ngựa hùng vĩ cùng một con đại bàng trơ thổ địa đang dang cánh kiêu dũng, nhìn ngắm dương thế từ trên đỉnh cao vời vợi. Ông không giấu được vẻ cô đơn buồn bã vì thiếu người sẻ chia. Ngoài kia, dòng đời vẫn vùn vụt và vô tình trôi đi trong phèng la não bạt. Ở nơi đây, có một người đàn ông đang làm việc quần quật như thanh niên tuổi đôi mươi đang tìm chỗ đứng của mình trong xã hội, để hiện thực hóa giấc mơ lớn lao mà cũng đầy con người của mình, giấc mơ mang hai tiếng thiêng - Việt Nam. Đặng Lê Nguyên Vũ bị coi là “dại dột” khi, như lời lục bát bạn bè đặt cho ông: “Đang không lo chuyện bao đồng/Sống trong nhung lụa mà lòng chẳng yên”. |
Thứ Tư, 7 tháng 8, 2013
Cuộc hội ngộ khó chia tay với "người phân giải cao bao đồng" Đặng Lê Nguyên Vũ
